Systemy odciągu spalin dla straży pożarnej, wojska i służb ratowniczych: jak projektować, co uwzględnić i czym się kierować?

Dobrze zaprojektowany system musi skutecznie usuwać spaliny już w momencie uruchomienia silnika, działać niezawodnie przez lata i nie utrudniać wyjazdu pojazdu nawet w sytuacji alarmowej. Jakie rozwiązanie wybrać i na co zwrócić uwagę podczas projektowania?

Problem zaczyna się znacznie wcześniej niż podczas akcji

Strażacy, ratownicy i personel techniczny spędzają w jednostkach znacznie więcej czasu niż w samych pojazdach. To właśnie dlatego jakość powietrza w garażach, halach serwisowych i pomieszczeniach przyległych ma tak duże znaczenie.

Silniki wysokoprężne stosowane w pojazdach ratowniczych emitują złożoną mieszaninę gazów i cząstek stałych zawierających między innymi tlenki azotu, sadzę oraz substancje uznawane za rakotwórcze. Spaliny nie pozostają wyłącznie w garażu. Przemieszczają się do pomieszczeń socjalnych, stref odpoczynku i zaplecza technicznego, a także osiadają na wyposażeniu i odzieży. Z tego powodu coraz większą uwagę zwraca się nie tylko na wentylację budynku, ale przede wszystkim na wychwytywanie spalin bezpośrednio z rury wydechowej.

Dlaczego zwykła wentylacja hali nie rozwiązuje problemu?

To jeden z najczęstszych błędów popełnianych podczas projektowania lub modernizacji obiektów.

Wentylacja ogólna rozcieńcza zanieczyszczenia, ale ich nie eliminuje. Oznacza to, że część spalin nadal pozostaje w pomieszczeniu i może być wdychana przez personel. Dlatego od lat za najskuteczniejsze rozwiązanie uznaje się odciąg spalin bezpośrednio u źródła emisji. W praktyce oznacza to podłączenie systemu do układu wydechowego pojazdu i usunięcie zanieczyszczeń jeszcze zanim zdążą rozprzestrzenić się po obiekcie. Jako specjaliści, w Nederman podkreślamy, że jest to jedyny skuteczny sposób usuwania spalin w obiektach służb ratowniczych.

Od czego zacząć projektowanie systemu?

Pierwszym krokiem powinno być określenie sposobu użytkowania obiektu. Inaczej będzie wyglądał projekt dla niewielkiej jednostki OSP z dwoma pojazdami, inaczej dla nowoczesnej strażnicy PSP, a jeszcze inaczej dla wojskowego centrum serwisowego obsługującego ciężkie pojazdy specjalistyczne.

Znaczenie mają między innymi:

• liczba pojazdów,
• częstotliwość wyjazdów,
• układ stanowisk,
• długość tras przejazdu,
• wysokość hali,
• rodzaj pojazdów i ich układów wydechowych,
• możliwość przyszłej rozbudowy obiektu.

Już na tym etapie warto odpowiedzieć sobie na jedno ważne pytanie: czy pojazdy uruchamiane są wyłącznie na stanowisku postojowym, czy przemieszczają się po obiekcie z pracującym silnikiem? To właśnie od tego zależy wybór technologii.

Kiedy wystarczą zwijacze i pojedyncze punkty odciągowe?

W mniejszych obiektach lub strefach serwisowych bardzo dobrze sprawdzają się bębnowe odciągi spalin. Takie rozwiązania są stosunkowo proste, zajmują niewiele miejsca i umożliwiają szybkie podłączenie pojazdu podczas prac diagnostycznych lub serwisowych. W ofercie Nederman znajdują się zarówno zwijacze sprężynowe, jak i wersje z napędem elektrycznym przeznaczone do wyższych obiektów. To rozwiązanie szczególnie często spotykane w warsztatach wojskowych, strefach obsługi technicznej oraz stanowiskach serwisowych.

Co sprawdza się w jednostkach ratowniczych z częstymi wyjazdami?

Tu zaczynają się wymagania, których nie spotyka się w typowych warsztatach.

Pojazd musi być gotowy do natychmiastowego opuszczenia garażu. Nikt nie może pamiętać o ręcznym odłączaniu przewodów ani wykonywaniu dodatkowych czynności przed wyjazdem alarmowym.

Właśnie dlatego w jednostkach straży pożarnej i służb ratowniczych najczęściej stosuje się systemy wyposażone w automatyczne rozłączanie. Podczas wyjazdu pojazdu ssawka odłącza się samoczynnie, bez wpływu na czas reakcji jednostki. To jeden z powodów, dla których systemy dedykowane dla służb ratowniczych znacząco różnią się od standardowych rozwiązań warsztatowych.

System szynowy czy system Magna?

To pytanie często pojawia się już na etapie koncepcji obiektu. Systemy szynowe, takie jak ALU Rail 150/250, sprawdzają się tam, gdzie pojazd przemieszcza się wzdłuż stanowiska lub drogi wyjazdowej. Układ odciągowy podąża za pojazdem, usuwając spaliny również podczas jego ruchu. Automatyczne rozłączanie zwiększa bezpieczeństwo i pozwala zachować pełną gotowość operacyjną.

Z kolei systemy Magna zostały opracowane specjalnie dla pojazdów ratowniczych i obiektów o dużej intensywności użytkowania. Są projektowane z myślą o szybkich wyjazdach, niezawodności i pełnej automatyzacji procesu odłączania. Nie ma jednego rozwiązania najlepszego dla wszystkich. W praktyce wybór zależy od geometrii obiektu, liczby pojazdów i sposobu ich użytkowania.

O czym projektanci często zapominają?

Sam odciąg spalin to tylko część całego systemu. W nowoczesnych obiektach coraz częściej projektuje się również dystrybucję mediów, zwijacze przewodów, stanowiska serwisowe oraz organizację przestrzeni tak, aby ograniczyć liczbę elementów znajdujących się na posadzce. Ma to znaczenie nie tylko dla ergonomii. W jednostkach ratowniczych liczy się każda sekunda, a splątane przewody, węże czy nieuporządkowane stanowiska mogą utrudniać pracę podczas akcji. Nederman zwraca uwagę, że eliminacja przewodów i węży z ciągów komunikacyjnych poprawia bezpieczeństwo oraz ogranicza zużycie wyposażenia.

Jakie rozwiązania Nederman są najczęściej stosowane?

W obiektach straży pożarnej, służb ratowniczych i wojskowych najczęściej spotyka się kilka grup rozwiązań. Dla stanowisk serwisowych wykorzystywane są bębnowe odciągi spalin oraz zwijacze węży. W jednostkach ratowniczych dominują systemy z automatycznym rozłączaniem podczas wyjazdu pojazdu. W większych obiektach bardzo często stosowane są systemy szynowe ALU Rail 150/250, które umożliwiają odciąg spalin również podczas ruchu pojazdu.

Nederman posiada wiele realizacji instalacji pracujących w jednostkach służb ratowniczych na całym świecie, a rozwiązania projektowane są specjalnie dla pojazdów ratowniczych i obiektów wymagających natychmiastowej gotowości operacyjnej. 

Projektowanie systemu odciągu spalin dla straży pożarnej, wojska czy służb ratowniczych nie zaczyna się od wyboru produktu. Zaczyna się od zrozumienia sposobu pracy jednostki.

Liczba pojazdów, częstotliwość wyjazdów, układ budynku i wymagany poziom automatyzacji mają znacznie większe znaczenie niż sam typ urządzenia. Dopiero po analizie tych czynników można określić, czy najlepszym rozwiązaniem będzie pojedynczy odciąg spalin, system bębnowy, instalacja szynowa czy zaawansowany system przeznaczony dla pojazdów ratowniczych.

Jeżeli planujesz budowę nowej strażnicy, modernizację remizy, warsztatu wojskowego lub centrum serwisowego, warto uwzględnić system odciągu spalin już na etapie projektu. Dzięki temu łatwiej stworzyć obiekt, który będzie bezpieczny, ergonomiczny i gotowy do działania przez wiele lat.

Chcesz wiedzieć więcej? Zapraszamy do kontaktu: [email protected]